Zadzwoń teraz

Co to jest gonartroza i jakie są jej objawy?

Gonartroza, czyli zwyrodnienie stawu kolanowego, jest jednym z najczęstszych schorzeń narządu ruchu, które dotyka stawu kolanowego. Choroba ta prowadzi do stopniowej degradacji chrząstki stawowej, co wywołuje ból, ograniczenie ruchomości oraz stan zapalny w stawie. Gonartroza może znacząco wpłynąć na jakość życia pacjentów, powodując trudności w codziennym poruszaniu się. Schorzenie dotyka zarówno osoby starsze, jak i młodsze, zwłaszcza te z nadwagą, które doznały urazów kolana lub mają predyspozycje genetyczne.

Typy i stadia gonartrozy

Gonartroza rozwija się stopniowo, a jej objawy pogłębiają się wraz z upływem czasu. Można wyróżnić kilka typów gonartrozy:

Gonartroza jednostronna i obustronna

Gonartroza może dotyczyć jednego stawu kolanowego (gonartroza jednostronna) lub obu stawów (gonartroza obustronna). W przypadku jednostronnego zwyrodnienia pacjenci często unikają obciążania chorej kończyny, co prowadzi do przeciążenia drugiego kolana i problemów z równowagą. Gonartroza obustronna natomiast wiąże się z większym ograniczeniem mobilności, utrudniając poruszanie się i prowadząc do niestabilności chodu.

Gonartroza pierwotna i wtórna

Podobnie jak w przypadku innych chorób zwyrodnieniowych, gonartroza może być pierwotna lub wtórna. Gonartroza pierwotna jest najczęściej wynikiem naturalnego procesu starzenia się stawów, bez wyraźnych czynników predysponujących. Z kolei gonartroza wtórna rozwija się w wyniku urazów, wrodzonych wad kolana, stanów zapalnych stawów lub innych schorzeń, które wpływają na funkcjonowanie stawu kolanowego.

Stadia zaawansowania gonartrozy

Gonartroza przebiega w różnych stadiach zaawansowania, które można podzielić na:

  • Stadium I – początkowe zmiany zwyrodnieniowe, nieznaczne uszkodzenie chrząstki stawowej, ból występuje sporadycznie, głównie po wysiłku fizycznym.
  • Stadium II – nasilenie uszkodzenia chrząstki, obecność osteofitów, częstszy ból oraz sztywność stawu, ograniczenie ruchomości zaczyna być odczuwalne.
  • Stadium III – znaczne uszkodzenie chrząstki, osteofity są wyraźnie widoczne, ból jest stały i towarzyszy nawet przy niewielkiej aktywności, ruchomość stawu jest znacznie ograniczona.
  • Stadium IV – zaawansowane zniszczenie stawu, chrząstka jest niemal całkowicie starta, ból jest bardzo silny, pacjent może mieć trudności z poruszaniem się nawet na krótkie dystanse.

Przyczyny gonartrozy

Przyczyny gonartrozy są wieloczynnikowe i mogą obejmować zarówno czynniki genetyczne, jak i zewnętrzne. Do najczęstszych przyczyn rozwoju gonartrozy należą:

  • Nadwaga i otyłość – nadmierna masa ciała prowadzi do zwiększonego nacisku na stawy kolanowe, co przyspiesza ich zużycie.
  • Brak aktywności fizycznej – osłabienie mięśni stabilizujących kolano sprzyja nadmiernemu obciążeniu stawu, co może prowadzić do jego uszkodzeń.
  • Urazy kolana – przebyte urazy, takie jak zwichnięcia, złamania lub uszkodzenia więzadeł, mogą prowadzić do rozwoju zmian zwyrodnieniowych w stawie.
  • Wady wrodzone – wady anatomiczne, takie jak koślawość lub szpotawość kolan, zwiększają ryzyko rozwoju gonartrozy.
  • Przebyte stany zapalne – reumatoidalne zapalenie stawów oraz inne schorzenia zapalne mogą prowadzić do uszkodzenia chrząstki stawowej.
  • Przeciążenie stawu – intensywna aktywność fizyczna, praca wymagająca długotrwałego obciążenia kolan, np. długie stanie lub dźwiganie ciężarów, mogą przyczynić się do rozwoju zwyrodnień.

Objawy gonartrozy

Objawy gonartrozy różnią się w zależności od stopnia zaawansowania choroby. Na początku pacjenci mogą odczuwać lekki ból podczas ruchu, zwłaszcza przy wchodzeniu po schodach lub dłuższym chodzeniu. W miarę postępu choroby ból staje się bardziej intensywny, a staw kolanowy może puchnąć. Typowe objawy obejmują:

  • Ból w okolicy kolana – początkowo pojawiający się przy ruchu, z czasem także w spoczynku.
  • Sztywność stawu – szczególnie odczuwana po dłuższym odpoczynku lub rano po przebudzeniu.
  • Ograniczenie ruchomości – trudności z pełnym wyprostowaniem lub zgięciem kolana.
  • Trzeszczenie i zgrzytanie – odczuwane podczas zginania i prostowania kolana, co może świadczyć o uszkodzeniu chrząstki.
  • Obrzęk stawu – związany ze stanem zapalnym lub nagromadzeniem płynu stawowego.
  • Deformacje stawu – w zaawansowanych stadiach gonartrozy mogą pojawiać się widoczne zniekształcenia kolana, co dodatkowo wpływa na ograniczenie ruchomości.

Diagnostyka gonartrozy

Diagnoza gonartrozy opiera się na dokładnym wywiadzie medycznym, badaniu fizykalnym oraz badaniach obrazowych, takich jak rentgen, rezonans magnetyczny (MRI) czy ultrasonografia (USG). Rentgen pozwala na ocenę stopnia zaawansowania choroby oraz obecności zmian kostnych, takich jak osteofity. W przypadku wątpliwości co do stanu tkanek miękkich, takich jak więzadła i chrząstki, wykonuje się MRI, aby uzyskać dokładniejszy obraz stawu.

Dodatkowo lekarz może zalecić badania laboratoryjne, jeśli istnieje podejrzenie, że stany zapalne są związane z chorobą autoimmunologiczną, taką jak reumatoidalne zapalenie stawów. Dokładne zrozumienie przyczyny objawów jest kluczowe dla zaplanowania odpowiedniego leczenia.

Leczenie gonartrozy

Leczenie gonartrozy zależy od stopnia zaawansowania choroby oraz indywidualnych potrzeb pacjenta. Można zastosować zarówno leczenie zachowawcze, jak i operacyjne, w zależności od nasilenia objawów oraz odpowiedzi na terapię.

Leczenie zachowawcze

W początkowych stadiach gonartrozy stosuje się leczenie zachowawcze, które ma na celu zmniejszenie bólu, poprawę funkcji stawu oraz zahamowanie postępu choroby. Leczenie zachowawcze obejmuje:

  • Farmakoterapia – stosowanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych (np. ibuprofen, diklofenak).
  • Fizjoterapia – ćwiczenia wzmacniające mięśnie czworogłowe uda oraz poprawiające zakres ruchu w stawie kolanowym.
  • Redukcja masy ciała – zmniejszenie obciążenia stawów kolanowych poprzez utratę zbędnych kilogramów.
  • Zastrzyki dostawowe – iniekcje z kwasu hialuronowego lub sterydów, które mogą złagodzić ból i stan zapalny.
  • Ortezy i stabilizatory – stosowanie specjalnych stabilizatorów kolana, które pomagają zmniejszyć obciążenie stawu oraz zwiększyć jego stabilność.

Leczenie operacyjne

W przypadkach zaawansowanej gonartrozy, gdy leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanych rezultatów, konieczne może być leczenie operacyjne. Najczęściej stosowaną metodą jest endoprotezoplastyka stawu kolanowego, która polega na zastąpieniu zniszczonego stawu implantem. Zabieg ten pozwala na znaczną poprawę funkcji stawu oraz zmniejszenie bólu, jednak wymaga długiej rehabilitacji.

Inne możliwe zabiegi to:

  • Artroskopia – minimalnie inwazyjny zabieg, który pozwala na oczyszczenie stawu z uszkodzonych fragmentów chrząstki lub wyrośli kostnych, co może chwilowo poprawić jego funkcję.
  • Osteotomia – chirurgiczne przecięcie kości i jej repozycja w celu zmiany osi obciążenia stawu, co pomaga odciążyć zniszczone partie kolana.

Rehabilitacja gonartrozy

Rehabilitacja odgrywa kluczową rolę w leczeniu gonartrozy, zarówno przed, jak i po operacji. Ćwiczenia mają na celu wzmocnienie mięśni otaczających kolano, poprawę stabilności stawu oraz zwiększenie jego ruchomości. W przypadku rehabilitacji pooperacyjnej, program powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta, aby zapewnić jak najszybszy powrót do pełnej sprawności.

W procesie rehabilitacji stosuje się:

  • Ćwiczenia rozciągające i wzmacniające – poprawiające elastyczność mięśni oraz ich siłę, co pomaga w stabilizacji stawu.
  • Hydroterapia – ćwiczenia w wodzie odciążają stawy, pozwalając na bezpieczne wykonywanie ruchów i poprawę ich zakresu.
  • Fizykoterapia – zabiegi takie jak krioterapia, elektroterapia, ultradźwięki czy masaże, które mogą przynieść ulgę i poprawić efekty leczenia.

Wczesna i intensywna rehabilitacja po operacji endoprotezoplastyki jest kluczowa dla uzyskania najlepszych rezultatów i powrotu do codziennych aktywności.

Gonartroza a jakość życia i praca

Gonartroza znacząco wpływa na jakość życia pacjentów, zwłaszcza w zaawansowanych stadiach choroby. Ból i ograniczona ruchomość stawu mogą utrudniać wykonywanie codziennych czynności oraz prowadzić do ograniczenia aktywności zawodowej. W przypadku znacznego ograniczenia zdolności do pracy, pacjenci mogą ubiegać się o przyznanie renty. Komisja lekarska ocenia wówczas stopień niepełnosprawności oraz wpływ choroby na możliwość wykonywania pracy zawodowej.

Dostosowanie stanowiska pracy, wprowadzenie przerw na ćwiczenia oraz modyfikacja obowiązków mogą pomóc pacjentom z gonartrozą w kontynuowaniu aktywności zawodowej przez dłuższy czas. Ważne jest również wsparcie społeczne i psychologiczne, aby pomóc pacjentom w radzeniu sobie z ograniczeniami wynikającymi z choroby.

Profilaktyka gonartrozy

Profilaktyka gonartrozy opiera się na zdrowym stylu życia. Regularna aktywność fizyczna, taka jak pływanie, jazda na rowerze czy nordic walking, pomaga w utrzymaniu stawów kolanowych w dobrej kondycji i zmniejsza ryzyko ich nadmiernego obciążania. Utrzymanie prawidłowej masy ciała jest kluczowe dla zmniejszenia nacisku na stawy, a odpowiednia dieta bogata w składniki odżywcze wspiera zdrowie chrząstki stawowej.

Warto również unikać długotrwałego obciążenia stawów, dbać o ergonomię podczas pracy i wykonywania codziennych czynności oraz korzystać z odpowiedniego obuwia, które amortyzuje wstrząsy i wspiera stabilność stawów. Regularne wizyty u ortopedy oraz szybka reakcja na pierwsze objawy bólowe mogą pomóc w wykryciu zmian zwyrodnieniowych na wczesnym etapie i zapobiec ich dalszemu rozwojowi.

Pacjenci oceniają nas na starstarstarstarstar

Pacjenci oceniają nas na

starstarstarstarstar

Zadzwoń teraz
Zapisz się online