Ból po stronie kciuka, nasilający się przy przewijaniu telefonu, pisaniu na klawiaturze, pracy myszką, chwytaniu dziecka czy odkręcaniu słoika, to bardzo częsty problem przeciążeniowy. Wiele osób mówi: „boli mnie nadgarstek przy kciuku”, „ciągnie aż do przedramienia”, „kłuje, jak ruszam kciukiem”. Jednym z najczęstszych rozpoznań w takim scenariuszu jest zapalenie pochewki ścięgien w I przedziale prostowników, czyli choroba de Quervaina (stenozujące zapalenie pochewki ścięgnistej).

Poniżej dostajesz praktyczny plan: jak odróżnić de Quervaina od innych przyczyn bólu kciuka, co zrobić w pierwszych dniach oraz leczenie krok po kroku – od modyfikacji obciążenia po rehabilitację i wskazania do iniekcji lub zabiegu.

Tekst ma charakter informacyjny. Jeśli ból pojawił się po urazie, masz drętwienie palców, znaczny obrzęk, zaczerwienienie lub gorączkę, albo ból utrzymuje się mimo 2–4 tygodni leczenia – skonsultuj się z lekarzem.

1) Co to jest de Quervain i dlaczego boli przy telefonie?

W de Quervain przeciążeniu ulegają ścięgna odpowiedzialne za ruchy kciuka:

• odwodzenie kciuka,

• prostowanie kciuka.

Ścięgna te przebiegają w wąskim „tunelu” (pochewce) po promieniowej stronie nadgarstka – czyli po stronie kciuka. Gdy wykonujesz tysiące powtarzalnych ruchów:

• przewijanie i pisanie kciukiem na telefonie,

• klikanie myszką i skróty klawiszowe,

• chwyt i odchylanie nadgarstka (np. dziecko na ręku),

• podnoszenie ciężkich przedmiotów „szczypcami” (kciuk–palce),

pochewka robi się podrażniona, a ścięgna zaczynają „trzeć” w ciasnym kanale. Stąd ból i czasem przeskakiwanie.

2) Typowe objawy de Quervaina

Najczęściej występuje:

• ból po stronie kciuka, tuż nad nadgarstkiem,

• ból przy chwytaniu i podnoszeniu (np. kubka, torby),

• ból przy odwodzeniu kciuka i przy ruchach nadgarstka w stronę kciuka,

• tkliwość przy ucisku w okolicy „kostki” nadgarstka po stronie kciuka,

• czasem obrzęk w tym miejscu.

Pacjenci często zgłaszają:

• „boli przy przewijaniu telefonu kciukiem”,

• „nie mogę odkręcić butelki”,

• „ból przy myciu włosów, zapinaniu stanika, noszeniu dziecka”.

3) Prosty test prowokacyjny (uwaga: delikatnie)

Klasyczny test, który często dodatnio wypada w de Quervain:

• schowaj kciuk do środka dłoni,

• zamknij dłoń w pięść,

• delikatnie odchyl nadgarstek w stronę małego palca.

Jeśli to odtwarza ostry ból po stronie kciuka nadgarstka, sugeruje to de Quervaina.

Uwaga: nie rób tego „na siłę”. Jeśli ból jest bardzo silny, test tylko podrażni tkanki. Diagnozę i tak stawia się na podstawie całego obrazu klinicznego.

4) Z czym to pomylić? Najczęstsze różnicowanie

1) CMC-1 (zwyrodnienie stawu kciuka)

• ból częściej jest u podstawy kciuka „w stawie”, a nie na nadgarstku,

• ból nasila się przy ściskaniu, przekręcaniu klucza, otwieraniu słoików,

• częściej u osób 40+,

• bywa trzeszczenie i osłabienie chwytu.

2) Zespół cieśni nadgarstka

• dominują drętwienia/mrowienia palców (kciuk, wskazujący, środkowy),

• ból nocny i wybudzanie,

• nie musi być tkliwości w punkcie po stronie kciuka.

3) Podrażnienie nerwu promieniowego (rzadziej)

• pieczenie, przeczulica grzbietu kciuka,

• ból bardziej „nerwowy” niż mechaniczny.

Jeśli masz drętwienie, osłabienie chwytu albo ból jest rozlany i nocny – warto sprawdzić inne przyczyny.

Leczenie de Quervaina krok po kroku

Najważniejsza zasada: to problem przeciążeniowy. Leczenie działa najlepiej, gdy połączysz zmianę obciążenia + odciążenie mechaniczne + stopniowy powrót do pracy ścięgien.

Krok 1 (0–7 dni): ogranicz prowokację i uspokój tkanki

1) Zmień sposób używania telefonu i komputera (to robi ogromną różnicę)

• Przestań pisać długie teksty kciukiem jednej ręki – używaj dwóch kciuków lub dyktowania.

• Zmieniaj rękę trzymającą telefon.

• Ustaw większą czcionkę i przewijaj mniej precyzyjnie (mniej „szczypcowego” chwytu).

• W pracy: jeśli możesz, używaj skrótów klawiszowych zamiast intensywnego klikania myszką.

• Zadbaj o ergonomię: nadgarstek w neutralnej pozycji (nie odchylony w stronę kciuka).

2) Odciążenie: orteza na kciuk (bardzo często pomaga)

Najczęściej najlepiej sprawdza się orteza typu „thumb spica” (stabilizująca nadgarstek i kciuk). Cel:

• zmniejszyć ruchy prowokujące tarcie w pochewce,

• uspokoić ból,

• pozwolić normalnie funkcjonować.

W praktyce nosi się ją:

• w ciągu dnia przy czynnościach prowokujących,

• na noc, jeśli ból budzi lub nadgarstek układa się w niekorzystnej pozycji.

3) Chłodzenie / leczenie bólu

• Chłodzenie w krótkich seriach może zmniejszyć ból.

• Leki przeciwbólowe/przeciwzapalne – jeśli potrzebne, zgodnie z zaleceniem lekarza/farmaceuty (nie jako jedyne leczenie).

Czego unikać na początku?

• rozciągania „na siłę” w bólu,

• intensywnego rolowania przedramienia po bolesnym punkcie,

• ćwiczeń siłowych chwytu (ściski, gumy) w fazie ostrego bólu.

Krok 2 (1–3 tygodnie): stopniowo wprowadzaj ruch bez drażnienia

Celem jest wrócić do ruchu, ale tak, by nie prowokować tarcia.

1) Zasada bólu 0–2/10

Ćwiczenia i czynności powinny mieścić się w zakresie:

• 0–2/10 bólu w trakcie,

• bez wyraźnego pogorszenia następnego dnia.

2) Delikatna mobilizacja kciuka i nadgarstka

• ruchy kciuka w małym zakresie (bez „przeciągania”),

• łagodne zginanie/prostowanie nadgarstka w zakresie komfortu,

• przerwy w pracy co 30–45 minut (1–2 min rozruszania).

3) „Higiena” przeciążenia

Zamiast robić 1 raz dziennie godzinę telefonu/komputera, lepiej:

• krótsze bloki,

• częstsze przerwy,

• zmiana chwytu.

Krok 3 (3–6 tygodni): wzmocnienie i powrót do obciążenia (najważniejsza faza)

Gdy ból się uspokoi (w spoczynku minimalny), wchodzisz w etap, który zmniejsza ryzyko nawrotu.

Ćwiczenia (3–4 razy w tygodniu)

Wybierz lekkie obciążenie, skup się na jakości:

1. Izometria kciuka
   Delikatny nacisk kciukiem na palec wskazujący (jakbyś chciał „zgnieść kartkę”), 5–10 sekund, kilka powtórzeń.

2. Odwodzenie kciuka z gumką
   Gumka na palce, kciuk odsuwa się od dłoni w małym zakresie.

3. Prostowanie kciuka
   Lekki opór gumki, bez bólu.

4. Stabilizacja nadgarstka
   Lekki ciężarek lub butelka wody: ruchy nadgarstka w neutralu, powoli.

Zasada: jeśli ból po ćwiczeniach utrzymuje się następnego dnia na wyraźnie wyższym poziomie – to znak, że było za dużo.

Powrót do czynności prowokujących

• stopniowo zwiększaj czas pracy z myszką,

• wracaj do chwytu i podnoszenia ciężarów etapami,

• utrzymuj ergonomię i przerwy.

Krok 4: kiedy zastrzyk, kiedy zabieg?

Iniekcja (najczęściej sterydowa) – kiedy rozważyć?

Najczęściej wtedy, gdy:

• ból utrzymuje się mimo konsekwentnego leczenia zachowawczego,

• orteza i modyfikacja obciążeń nie dają trwałej poprawy,

• dolegliwości są na tyle duże, że utrudniają codzienne funkcjonowanie.

U wielu pacjentów iniekcja zmniejsza stan zapalno-bólowy w pochewce i pozwala szybciej wrócić do rehabilitacji. Ważne, żeby po zastrzyku nie wrócić od razu do tych samych przeciążeń – bo problem może nawrócić.

Zabieg (uwolnienie pochewki) – kiedy?

Rozważa się go zwykle, gdy:

• dolegliwości są przewlekłe i nawracające,

• leczenie zachowawcze + ewentualnie iniekcje nie przyniosły poprawy,

• ból znacząco ogranicza pracę i życie.

Kiedy iść do lekarza? (czerwone flagi i wskazania do konsultacji)

Zgłoś się do lekarza, jeśli:

• ból jest silny i narasta mimo odciążenia,

• pojawia się drętwienie palców lub osłabienie chwytu,

• masz wyraźny obrzęk, zaczerwienienie, gorączkę,

• nie możesz normalnie używać ręki w codziennych czynnościach,

• brak poprawy po 2–4 tygodniach dobrze prowadzonego leczenia.

FAQ

Czy to na pewno „od telefonu”?

Telefon i komputer często są czynnikiem prowokującym, ale zwykle problem wynika z sumy obciążeń: praca, dom, trening, noszenie dziecka, brak przerw. Dobra wiadomość: modyfikacja nawyków często szybko zmniejsza objawy.

Czy orteza jest konieczna?

Nie zawsze, ale bardzo często pomaga, bo zmniejsza tarcie w pierwszych tygodniach. U wielu osób to „game changer”.

Czy mogę ćwiczyć siłowo, jeśli boli kciuk?

Zwykle tak, ale trzeba zmodyfikować ćwiczenia: ograniczyć chwyt, używać pasków, unikać ruchów prowokujących ból, a ciężkie ćwiczenia chwytu wprowadzić dopiero po uspokojeniu objawów.

Czy de Quervain przejdzie samo?

Czasem objawy się wyciszają, ale jeśli nadal wykonujesz te same ruchy przeciążające, problem często wraca. Najlepsze efekty daje plan: odciążenie + stopniowy powrót do obciążenia + ergonomia.

De Quervain to częsta przyczyna bólu po stronie kciuka nadgarstka, nasilająca się przy telefonie i pracy przy komputerze. Leczenie krok po kroku opiera się na:

1. szybkim ograniczeniu prowokacji i odciążeniu (często orteza typu „thumb spica”),

2. stopniowym wprowadzaniu ruchu bez drażnienia,

3. wzmacnianiu kciuka i stabilizacji nadgarstka,

4. rozważeniu iniekcji lub zabiegu, jeśli brak poprawy mimo dobrze prowadzonego leczenia.